Schijnzelfstandigheid: wat het betekent voor de freelancers in je startup

Startups draaien op freelancers, en dat is precies het patroon waar de handhaving naar kijkt. Sinds 2025 past de Belastingdienst de normale regels weer toe, en sinds 2026 kan er een boete bij komen. Hier lees je waar het op wordt beoordeeld, waar de wetgeving staat in september 2026, en wat herkwalificatie je administratief kost.

Waarom dit een startupvraag is

Startups werken met freelancers. Een developer voor drie maanden, een designer op vrijdagen, iemand voor growth die eigenlijk fulltime meedraait. Dat is precies het patroon waar de Belastingdienst naar kijkt: dezelfde persoon, veel uren, lange tijd, werk dat lijkt op wat een werknemer zou doen.

Dit artikel gaat niet over de vraag of jouw freelancer een werknemer is. Die vraag kunnen wij niet voor je beantwoorden en wij doen dat ook niet. Het gaat over wat er sinds 2025 is veranderd, waar het op wordt beoordeeld, en wat het betekent voor je administratie als een relatie anders wordt gekwalificeerd.

Wat er sinds 2025 is veranderd

Sinds 1 januari 2025 past de Belastingdienst de normale regels weer toe en geeft hij niet meer alleen aanwijzingen. In 2025 werden er nog geen boetes opgelegd. Sinds 1 januari 2026 kan er een vergrijpboete komen; een verzuimboete wordt in 2026 nog niet opgelegd.

Voor correcties en naheffingen geldt een grens: die gaan terug tot 1 januari 2025 en niet verder, tenzij er sprake is van opzet of van het negeren van een eerdere aanwijzing. Dan kan het vijf jaar terug.

Waar het op wordt beoordeeld

Niet op je contract. Op hoe je feitelijk samenwerkt. Een overeenkomst waarin staat dat iemand zelfstandig is, weegt minder dan de praktijk van elke dag. De punten die meewegen:

• Bepaalt de freelancer zelf zijn werktijden, of doe jij dat?
• Bepaalt de freelancer zelf hoe het werk wordt uitgevoerd?
• Gebruikt de freelancer eigen gereedschap en eigen systemen?
• Is het werk hetzelfde als wat je eigen medewerkers doen, en gebeurt het op jouw locatie?
• Krijgt de freelancer aanwijzingen van jouw leidinggevenden?
• Geeft de freelancer leiding aan jouw medewerkers?

Geen enkel punt beslist op zichzelf. Het is het totaalbeeld, en dat is precies waarom er geen simpele checklist bestaat die je veiligheid garandeert.

Waar de wetgeving staat, in september 2026

Dit onderwerp beweegt, dus hier hoort een datum bij. Op 6 maart 2026 heeft het kabinet het onderdeel van het wetsvoorstel VBAR dat zou verduidelijken wanneer iemand zelfstandig werkt, ingetrokken. Dat deel had te weinig steun en zorgde voor onzekerheid in de markt. Er wordt nu gewerkt aan een Zelfstandigenwet die daarvoor in de plaats komt.

Wat juist wordt versneld is het rechtsvermoeden voor lagere tarieven: werkt iemand voor een tarief tot 38 euro per uur, peildatum 1 januari 2026, dan kan die persoon zich makkelijker beroepen op werknemersrechten en ligt het bij de opdrachtgever om aan te tonen dat er geen arbeidsrelatie is.

Baseer geen besluit op deze paragraaf zonder de bron eronder te checken, want die kan sinds het schrijven van dit artikel zijn bijgewerkt.

Wat het administratief betekent als een relatie wordt geherkwalificeerd

Dit is het deel dat in onze hoek valt, en het is meer werk dan founders verwachten.

• De persoon komt in je loonadministratie, met terugwerkende kracht tot het moment dat de relatie als dienstbetrekking wordt gezien.
• Er moeten loonheffingen worden afgedragen over die periode, en die kun je niet altijd verhalen.
• Afhankelijk van de sector kan er een pensioenverplichting bij komen.
• De facturen die je als kosten hebt geboekt moeten worden geherrubriceerd naar loonkosten, en dat raakt je cijfers over afgesloten periodes.
• Je btw-positie verandert: btw die je op die facturen hebt afgetrokken, hoort er niet meer bij.

Voor een startup met een paar freelancers die al maanden meedraaien, kan dat een correctie over meerdere kwartalen betekenen. Dat is precies waarom je het niet wilt ontdekken op het moment dat er een investeerder in je boeken kijkt.

Wat wij hierin wel en niet doen

Wij beoordelen je arbeidsrelaties en je contracten niet. Dat is arbeidsrecht met gevolgen die veel verder reiken dan de administratie, en dat hoort bij een jurist of een gespecialiseerde adviseur. Loop je tegen die vraag aan, dan zeggen we dat en verwijzen we je door.

Wat wij wel doen: je loonadministratie en je loonaangiftes, inclusief de correcties als een relatie verandert. En we melden het als we in de administratie een patroon zien dat opvalt, bijvoorbeeld één freelancer die maandelijks een vast bedrag factureert dat op een salaris lijkt. Dat is een signaal dat je zelf wilt weten, geen oordeel over de relatie.

Kort samengevat

• Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer normaal; sinds 1 januari 2026 kan er een vergrijpboete komen.
• Correcties gaan terug tot 1 januari 2025, en tot vijf jaar bij opzet of het negeren van een aanwijzing.
• De feitelijke samenwerking weegt zwaarder dan wat er in het contract staat.
• Het verduidelijkingsdeel van de VBAR is op 6 maart 2026 ingetrokken; het rechtsvermoeden tot 38 euro per uur wordt versneld.
• Bij herkwalificatie krijg je een loonadministratie met terugwerkende kracht, plus correcties op je kosten en je btw.
• Wij doen de loonadministratie en de aangiftes; de beoordeling van de relatie hoort bij een jurist.